[ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΒΟΛΟ]

Βόλος/ Πήλιο

Το κάστρο του Βόλου, στη σημερινή συνοικία Παλαιά στο δυτικό τμήμα της πόλης χτίστηκε στα μέσα του 6ου αι. μ.Χ. Κατά την ίδια χρονική περίοδο ερήμωνε η κοντινή Δημητριάδα, μεγάλο και πολυάνθρωπο κέντρο της παλαιάς ναυπηγικής των κωπήλατων πλοίων, που είχε ιδρυθεί από τον Βασιλιά της Μακεδονίας, Δημήτριο τον Πολιορκητή. Η νέα ναυπηγική με τα μικρά ιστιοφόρα αναπτυσσόταν σε πολλά σημεία του Παγασητικού Κόλπου. Κυριαρχούσε πάλι η μικρή οικιστική κλίμακα στις κοινωνίες που αναπτύσσονταν στις ορεινές κοινότητες του Πηλίου.

Ένα μικρό λιμάνι στο νότιο μέρος του κάστρου ήταν αρκετό για τη διακίνηση των προϊόντων του Θεσσαλικού κάμπου και του Πηλίου, ενώ το μικρό φρούριο ήταν αρκετό για την προστασία της πόλης από τους πειρατές.

Το κάστρο πέρασε στη δικαιοδοσία των υστεροβυζαντινών φεουδαρχών, των Καταλανών και στο τέλος των Οθωμανών, οπότε και έπαψε να χρησιμοποιείται ως πολεμικό φρούριο. Η τελευταία επίθεση που δέχθηκε ήταν από τους ενετούς το έτος 1655. Από την εποχή αυτή η σημασία του λιμανιού άρχισε να μεγαλώνει και με το χτίσιμο αποθηκών γύρω του να μετατρέπεται σε εμπορικό λιμάνι. Στην ανατολική πλευρά, έξω από το κάστρο αναπτυσσόταν μια συνοικία με κατοικίες των εμπόρων δημητριακών της Θεσσαλίας.

Από τα μέσα του 19ου αιώνα με την οικοδόμηση της νέας πόλης το Κάστρο άρχισε να υποβαθμίζεται. Στα τέλη του αιώνα γκρεμίστηκε η βόρεια και η νότια πλευρά του τείχους του και ο εσωτερικός λαβύρινθος με τους φιδωτούς δρόμους μέσα στην παλιά πόλη ρυμοτομήθηκε και εκμοντερνίστηκε.

Μετά το 1830 βιοτέχνες κάτοικοι των κοινοτήτων του Πηλίου μαζί με κατοίκους που ήρθαν από το νεοσύστατο ελληνικό κράτος και από άλλα κέντρα του Ελληνισμού άρχισαν να χτίζουν μια νέα πόλη στη νοτιοανατολική παραλία της παλιάς πόλης με παράλληλες προς την θάλασσα σειρές καταστημάτων, εργαστηρίων και κατοικιών. Εκεί εγκαταστάθηκαν σύντομα τα προξενεία των δυτικοευρωπαικων δυνάμεων. Η νέα πόλη, λόγω της καλής γεωγραφικής θέσης του λιμανιού της κοντά στην μεθόριο περιοχή του κράτους, ακολούθησε σύντομα ανοδική πορεία με αυξανόμενη εμποροβιομηχανική δραστηριότητα.

Το έτος 1881, με την προσάρτηση της Θεσσαλίας και του Βόλου στο Ελληνικό Κράτος ξεκινάει μια νέα περίοδος άνθισης για την πόλη.

Το λιμάνι επεκτείνεται με νέες εγκαταστάσεις και ο σιδηρόδρομος που κατασκευάζεται για να την συνδέσει με τις πόλεις τις Θεσσαλικής ενδοχώρας πρόσφερε στην πόλη μια αυξημένη οικονομική δύναμη.

Αυτήν την οικονομική ανάπτυξη συνοδεύει αυξημένη οικοδομική και πολεοδομική δραστηριότητα, με μνημεία και κτίρια χαρακτηριστικά της νεοκλασικής εποχής και του μοντέρνου στυλ. Μεγάλοι αρχιτέκτονες στόλισαν την πόλη με μεγαλοπρεπείς εκκλησίες όπως τον Άγιο Νικόλαο, τη Μεταμόρφωση, τον Άγιο Κωνσταντίνο οι οποίες έδωσαν το όνομα τους σε αντίστοιχες συνοικίες. Ο σιδηροδρομικός σταθμός, οι μεγάλες αποθήκες, τα εργαστήρια και οι νεόδμητες βιομηχανίες της έδωσαν μορφές βιομηχανικής αρχιτεκτονικής που κυριαρχούν στις πόλεις της κεντρικής και δυτικής Ευρώπης.
Η οργάνωση της νέας πόλης προχώρησε με γοργούς ρυθμούς και η τοπική βιοτεχνία εξελίχθηκε σε βιομηχανία με κύριες κατευθύνσεις τη μεταλλουργία, την υφαντουργεία, την καπνοβιομηχανία, την κεραμουργία. Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή, ο Βόλος δέχθηκε ένα ρεύμα προσφύγων που συνέβαλε σημαντικά στην πρόοδο της.

Στον Μεσοπόλεμο η βιομηχανία τσιμέντων "ΟΛΥΜΠΟΣ" εγκαταστάθηκε στα ανατολικά της πόλης αι επέκτεινε προοδευτικά τη δραστηριότητα της σε διεθνές επίπεδο.

Σταθμός στην εξέλιξη της πόλης υπήρξαν οι σεισμοί του 1955, οι οποίοι κατέστρεψαν την μέχρι τότε αρχιτεκτονική μορφή του Βόλου και σήμαναν την απαρχή της σημερινής της πολεοδομικής φυσιογνωμίας. Η μεταπολεμική ανάπτυξη της πόλης συνδέεται με την ίδρυση της Βιομηχανικής Περιοχής, την αναβάθμιση του λιμανιού και την ανάπτυξη του τουρισμού λόγω της γεωγραφικής θέσης του Βόλου στο επίκεντρο μιας ευρύτερης τουριστικής περιοχής ( Πήλιο, Βόρειες Σποράδες, Εύβοια).

<επιστροφή>