[ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΚΑΣΟ]

Κάσος

Η Κάσος πήρε το όνομά της από τον γιο του Κλεομάχου από την Κρήτη. Είναι ένα μικρό νησί, με άγρια ακτογραμμή, νερά κρύσταλλο και ζεστούς, φιλικούς ανθρώπους. Όσοι γνωρίζουν και εκτιμούν το καλό φαγητό, έχουν την πραγματικά την δυνατότητα να απολαύσουν τις νόστιμες σπεσιαλιτέ αυτού του νησιού. Η νοστιμιά των εδεσμάτων έγκειται στα χιλιάδες αρωματικά βότανα που υπάρχουν στην Ελλάδα και χρησιμοποιούνται για την παρασκευή των διαφόρων συνταγών.

Τα Πελασγικά τείχη του νησιού χτίστηκαν περίπου το 1200 π.Χ. Ο Ίκαρος μας έδειξε τα ερείπια της αρχαίας πόλης και την αφθονία κεραμικών και αγγείων Μινωικής τέχνης. Εύκολα διακρίνεται η επιρροή στην αρχιτεκτονική από την Μινωική εποχή. Τέτοια επιρροή συναντάται και σε άλλα αρχαία μέρη και εμπορικά μέρη στο Αιγαίο, που ονομάζονται Μινώα. Οι περιοχές Πηγάδια στην Κάρπαθο, Ακρωτήρι στη Θήρα, Τριάντα στη Ρόδο, Φυλακωπή στη Μήλο, Αγία Ειρήνη στη Κέα και Μίλητος ήταν γνωστές με αυτή την ονομασία, λόγω αυτής της Μινωικής επιρροής.

Το 1537 οι Τούρκοι κατέλαβαν την Κάσο και την Κάρπαθο. Κατά τη Τουρκική κατοχή, όλα τα Δωδεκάνησα απολάμβαναν ένα προνόμιο που τους είχε δοθεί από τον σουλτάνο Σουλεϊμάν, σύμφωνα με το οποίο απαγορευόταν στους Τούρκους στρατηγούς και ναυάρχους να έρχονται σε επαφή με τους νησιώτες, να τους κακομεταχειρίζονται ή να ανακατεύονται στις υποθέσεις τους. Γι’ αυτό το λόγο πλήρωναν δυο φορές τον χρόνο φόρο. Είχαν το δικαίωμα να αυτοκυβερνώνται από τους μεγαλύτερους σε ηλικία που είχαν εκλεγεί από την κοινωνία του νησιού. Ο μοναδικός Τούρκος υπάλληλος που υπήρχε στο νησί, ήταν ο λεγόμενος Σούμπασης, που απέφευγε να αναμιγνύεται σε τοπικά ζητήματα. Σύμφωνα με μαρτυρίες Ελλήνων και ξένων ταξιδιωτών, η Κάσος ερημώθηκε και καταστράφηκε τα έτη 1579-1599.

Η πόλη ανασυγκροτήθηκε το 1622 και αποσπάστηκε από την αρχιεπισκοπή της Καρπάθου και ίδρυσε την Πατριαρχική Επαρχία. Το 1670 κατοικούσαν στη Κάσο 5.000 άτομα. Το 1768-1774 είχαν καταλάβει το νησί οι Ρώσοι, οι οποίοι συνεχώς εμπλέκονταν σε συγκρούσεις με τους Έλληνες. Με την υπογραφή της συνθήκης Κιουτσούκ Καιναρτζή (10-12 Ιουλίου 1774) οι Ρώσοι έφυγαν απ’ το νησί και κυριάρχησαν οι Τούρκοι για άλλη μια φορά. Ο Γάλλος φιλόσοφος Claude Savary επισκέφτηκε την Κάσο το 1778 και δίνει μια ζωντανή αναφορά για του αποβίβαση του στο ιστορικό λιμάνι Μπούκα. Γράφει επίσης για την θρυλική φιλοξενία, τις παραδόσεις, τις φορεσιές, τα έθιμα, την γενναιότητα τους και τις αξιέπαινες προσπάθειες τους για επιβίωση. Παρά την καταπίεση των Τούρκων, οι Κασιώτες μαζί με τους υπόλοιπους Δωδεκανήσιους κατάφεραν να έχουν μια κανονική ζωή, να αυτοδιοικούνται, να έχουν σχολεία και να κρατάνε ψηλά το εθνικό και θρησκευτικό τους φρόνημα.

Στις 7 Ιουνίου εορτάζεται η επέτειος του Ολοκαυτώματος από τους Τούρκους. Ο Ίκαρος μας υπενθυμίζει ότι η Ελλάδα βρισκόταν υπό τον Τουρκικό ζυγό για 400 χρόνια! Είπε ότι οι Έλληνες οφείλουν την ύπαρξη τους ως έθνος και ως οντότητα στους γενναίους προγόνους τους που πάλεψαν σαν λιοντάρια και λιονταρίνες και θυσιάστηκαν για να κερδίσουν την Επανάσταση του 1821. Έχει κανείς την εντύπωση όταν κοιτάει τις άγριες ομορφιές της Κάσου, ότι αναπαριστούν την αποφασιστικότητα και την επιμονή του Ελληνικού πνεύματος για ελευθερία.

Τον 18ο αι. η Κάσος ίδρυσε δικό της εμπορικό στόλο και πλούτισε από το εμπόριο. Διέθεσε τη ναυτική της δύναμη στην απελευθέρωση του 1821 και αυτό στάθηκε αιτία για το φοβερό ολοκαύτωμα που έγινε στις 7 Ιουνίου 1824 και την σφαγή των κατοίκων τον Μάιο του ίδιου χρόνου από Τουρκο- Αιγυπτίους.

Οι αρχαιολογικές έρευνες στην Κάσο δεν έχουν ολοκληρωθεί. Ο αρχαιολόγος Λουδοβίκος Ρος που επισκέφτηκε το νησί το 1843 έγραψε ότι ερημώθηκε πολλές φορές ανά τους αιώνες και υπέφερε από επιδρομές Φράγκων, Σαρακηνών, Τούρκων, Βαρβάρων και άλλων πειρατών της Μεσογείου. Όλα αυτά στάθηκαν εμπόδιο στην διατήρηση των ξεχωριστών δειγμάτων ιστορικής κληρονομιάς. Ο καθηγητής Ρος βρήκε αρχαίες επιγραφές, αφιερώματα, στήλες, κομμάτια αγαλμάτων, νομίσματα, τάφους, αγγεία κ.ά. από τα τέλη της Ρωμαϊκής, αρχές Βυζαντινής εποχής.

Αξίζει κανείς να επισκεφτεί το σπήλαιο Ελληνοκαμάρα με το ελληνιστικό τείχος από ογκόλιθους. Αποτελεί το σημαντικότερο αξιοθέατο του νησιού, που χρησίμευε ως καταφύγιο κατά τη διάρκεια των πειρατικών επιδρομών. Λέγεται ότι μέσα υπήρχε μια επιγραφή που έλεγε ότι «Αυτός που θα με παραβιάσει θα το μετανιώσει, αλλά και αυτός που δεν θα με παραβιάσει, θα νιώσει επίσης να το μετανιώνει».

Όταν η Ελληνική επανάσταση τελείωσε επιτυχώς, δημιουργήθηκε καινούργιο έθνος το 1829, η Κάσος όμως με τα Δωδεκάνησα δεν συμπεριλαμβανόταν σ’ αυτό. Παρέμεινε υπό τον Τουρκικό ζυγό συνολικά τετρακόσια χρόνια. Αργότερα, το 1912 καταλήφτηκε από τους Ιταλούς στον πόλεμο που είχαν με τους Τούρκους. Οι Κασιώτες, μη μπορώντας να καταπιέσουν την έκδηλη επιθυμία τους για την ένωση τους με την πατρίδα, συνέχισαν να προσπαθούν. Η ένωση έγινε τελικά στις 7 Μαρτίου του 1948. Μέχρι τότε πρέπει να σημειωθεί ότι ο πληθυσμός είχε λιγοστέψει δραματικά. Το 1821 ήταν 11.000, το 1912 6.700, την ιταλική κατοχή μειώθηκε σημαντικά και σήμερα είναι μόλις 1.200.
 

<επιστροφή>