[ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΙΘΑΚΗ]

Ιθάκη

Η προέλευση των πρώτων ανθρώπων που κατοίκησαν το νησί κατά τα τελευταία χρόνια της Νεολιθικής εποχής (4000-3000 π.Χ.) είναι άγνωστη. Τα υπολείμματα κτιρίων, τειχών και ένας δρόμος από εκείνη την εποχή αποδεικνύουν ότι υπήρχε ζωή και εξακολούθησε να υπάρχει την Πρώιμη Ελληνική περίοδο (3000-2000 π.Χ.). Την Προ-Μυκηναϊκή εποχή (2000-1500 π.Χ.) μέρος του πληθυσμού μετανάστευσε στο νότιο μέρος του νησιού. Τα κτίρια και τα τείχη που ήρθαν στην επιφάνεια από τις ανασκαφές δείχνουν ότι η ζωή εκείνη την περίοδο παρέμενε πρωτόγονη.

Κατά τη Μυκηναϊκή περίοδο (1500-1100 π.Χ.) η Ιθάκη γνώρισε τη μεγαλύτερη άνθηση στα χρόνια της αρχαίας ιστορίας της. Το νησί έγινε πρωτεύουσα ενός μεγάλου κράτους, το οποίο περιλάμβανε τα γύρω νησιά και θεωρείτο ένα από τα πιο ισχυρά κράτη της εποχής. Οι Ιθακήσιοι χαρακτηρίζονταν ως πολύ καλοί θαλασσοπόροι και εξερευνητές που λάμβαναν μέρος σε τολμηρές εκστρατείες που έφταναν και πέρα από την Μεσόγειο θάλασσα.

Μετά το τέλος της βασιλείας του Οδυσσέα, η δύναμη του κράτους μειώθηκε ύστερα από την άγρια εισβολή των Δωριέων (1100-800 π.Χ.). Η Ιθάκη σταμάτησε να είναι σημαντικό κέντρο και πέρασε στη δικαιοδοσία του κοντινότερου μεγάλου νησιού.

Μεταξύ του 800-180 π.Χ. οι Κορίνθιοι αγνόησαν το άγονο νησί. Η ανεξάρτητη και οργανωμένη ζωή συνεχιζόταν στο βόρειο και νότιο τμήμα του νησιού. Στο νότιο μέρος, στην περιοχή του Αετού ιδρύθηκε η πόλη Αλαλκομενές. Κατά τις ανασκαφές σημαντικά ιστορικά ευρήματα έχουν έρθει στο φως εκείνης της εποχής. Ανάμεσά τους είναι νομίσματα χαραγμένα με το όνομα Ιθάκη και τη μορφή του Οδυσσέα.

Το όνομα Ιθάκη παρέμεινε αναλλοίωτο τα αρχαία χρόνια. Παρατηρείται όμως στα γραπτά ντοκουμέντα διαφόρων εποχών, να παίρνει διάφορες ονομασίες όπως :

• Νερίκη (7ος αι. π.Χ.)
• Val di Compare (Κοιλάδα του Κουμπάρου), Piccola (Μικρή), Αντικεφαλλονιά (Μεσαίωνας ως και την αρχή της Ενετικής περιόδου)
• Ιθάκη νήσος, Θρακόνησο, Θάκου, Θιάκου (Βυζαντινή περίοδος)
• Φιάκη (Τουρκική περίοδος)
• Τεάκη (Ενετική περίοδο) και Θιάκη (αυτό το όνομα χρησιμοποιούνταν πριν την Ενετική περίοδο και χρησιμοποιείται από τους κατοίκους της ακόμα και σήμερα).

Σύμφωνα με τις διαφορετικές περιόδους, τους κατακτητές και τις συνθήκες, ο πληθυσμός του νησιού άλλαζε συνεχώς. Παρόλο που δεν υπάρχει πληροφορία για τον ακριβή αριθμό μέχρι την Ενετική περίοδο, πιστεύεται ότι από τα μυκηναϊκά μέχρι τα βυζαντινά χρόνια ο αριθμός των κατοίκων ήταν αρκετές χιλιάδες, που ζούσαν κυρίως στο βόρειο τμήμα του νησιού. Στη διάρκεια του Μεσαίωνα ο πληθυσμός ελαττώθηκε εξαιτίας των συνεχών επιδρομών πειρατών, που ανάγκασαν τους ανθρώπους να ζουν στα βουνά.

Σύμφωνα με τα ευρήματα των αρχαιολόγων, η Ιθάκη κατοικήθηκε από την τρίτη χιλιετία π.Χ. Η πιο σημαντική περίοδος ήταν τον 12ο αι. π.Χ. κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Οδυσσέα.

Το 1479 οι τουρκικές δυνάμεις σημάδεψαν το νησί από τις σφοδρές επιδρομές, εμπρησμούς, λεηλασίες και καταστροφές. Από τους κατοίκους της, άλλοι σκοτώθηκαν, άλλοι αιχμαλωτίστηκαν και το νησί απέμεινε σχεδόν έρημο. Πολλοί έφυγαν για να γλιτώσουν από τους Τούρκους κατακτητές. Όσοι έμειναν, κρυβόντουσαν στα βουνά για να αποφύγουν τους πειρατές, που είχαν τον έλεγχο του Καναλιού μεταξύ Κεφαλονιάς, Ιθάκης και των κόλπων του νησιού. Τα επόμενα πέντε χρόνια το νησί διεκδικήθηκε σε διπλωματικό επίπεδο από Τούρκους, Τόκους και Βενετούς. Το νησί τελικά δόθηκε στην Τουρκική αυτοκρατορία (1484-1499 μ.Χ.). Εκείνη την περίοδο οι Βενετοί είχαν εξελιχθεί σε μια σημαντική δύναμη με οργανωμένο στόλο. Τα Ιόνια νησιά ήταν μέρος των διεκδικήσεων τους και το 1499 ξέσπασε πόλεμος μεταξύ Ενετών και Τούρκων.

Οι συμμαχικοί στόλοι των Ενετών και Ισπανών πολιόρκησαν την Ιθάκη, όπως και άλλα νησιά. Τα νησιά, από το 1500 μ.Χ. πέρασαν υπό τον έλεγχο των Ενετών. Με τη συνθήκη που έγινε το 1503, η Ιθάκη, Κεφαλονιά και Ζάκυνθος ή Ζάντε ανήκαν στους Ενετούς και η Λευκάδα στους Τούρκους.

Κάμποσα χρόνια πέρασαν μετά την Γαλλική Επανάσταση και η Ιόνια περιοχή πέρασε στην κυριαρχία των Γάλλων δημοκρατών (1797-1798 μ.Χ.) και το νησί έγινε η επίτιμη πρωτεύουσα Κεφαλληνίας, Λευκάδας και μέρους της Στερεάς Ελλάδας που σχημάτιζαν το Ιθακικό κράτος.

Ο πληθυσμός καλωσόρισε τους Γάλλους, που έδειξαν ενδιαφέρον για το διοικητικό και δικαστικό σύστημα, αργότερα όμως, λόγω της βαριάς φορολογίας που απαιτούσαν, δημιουργήθηκε αγανάκτηση στους κατοίκους. Στη διάρκεια αυτής της σύντομης ιστορικής περιόδου νέες ιδέες συστήματος και πολιτικής δομής επηρέασαν τους κατοίκους του νησιού. Την περίοδο 1798-1807 μ.Χ. οι Ρώσο-Τουρκικές δυνάμεις κατέλαβαν το νησί. Με τη συνθήκη του 1807 η Ιθάκη πέρασε πάλι στα χέρια των Γάλλων. Η Κέρκυρα έγινε η πρωτεύουσα των Ιονίων νήσων και το κυβερνητικό σχήμα ήταν δημοκρατικό, με τετραμελή γερουσία στην οποία η Ιθάκη είχε έναν αντιπρόσωπο.

Κάτοικοι της Ιθάκης συμμετείχαν στην μυστική «Φιλική Εταιρεία», η οποία οργάνωσε την Ελληνική Επανάσταση το 1821 και Έλληνες πολεμιστές βρήκαν καταφύγιο εκεί.

<επιστροφή>