[ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΔΗΛΟ]

Δήλος

Σύμφωνα με τη μυθολογία, το ιερό νησί της Δήλου ήταν η γενέτειρα του Απόλλωνα και της Άρτεμης. Σήμερα το νησί δεν κατοικείται. Είναι ένας τεράστιος αρχαιολογικός χώρος, του οποίου τα έξοχα μνημεία προσελκύουν κάθε χρόνο χιλιάδες τουριστών. Μετά τον 9ο αι. π.Χ. και για χίλια χρόνια το νησί αυτό αποτελούσε το πολιτικό και θρησκευτικό κέντρο στο Αιγαίο.

Τα πρώτα ίχνη αποίκισης στο νησί χρονολογούνται γύρω στη 3η χιλιετία π.Χ., όμως το ιερό αυτό νησί ήκμασε το δεύτερο μισό της 2ης χιλιετίας π.Χ., κατά τη διάρκεια της Μυκηναϊκής περιόδου.

Στα χαμηλότερα επίπεδα των δυτικών πλαγιών του Κύνθου, ανατολικά του κυρίως ναού του Απόλλωνα, χτίστηκαν ναοί αφιερωμένοι σε ξένες θεότητες, λατρεία που εισήγαγαν στο νησί κοσμοπολίτες κάτοικοι της Ελληνιστικής περιόδου.

Τα τμήματα των αρχαίων ναών της Δήλου που σώζονται μέχρι σήμερα είναι τα χαμηλότερα κτήρια και μόνο ο ναός του Ίσις έχει εν μέρει αναστηλωθεί. Σύμφωνα με τη μυθολογία, ο Δίας αυτή τη φορά κυνήγησε τη Λητώ, η οποία όταν μεταμορφώθηκε σε ορτύκι νομίζοντας ότι θα του ξεφύγει, έπραξε και αυτός το ίδιο και την έπιασε. Η Ήρα, η γυναίκα του Δία, εξοργίστηκε τόσο πολύ που ορκίστηκε ότι δεν θα άφηνε ποτέ τη Λητώ να βρει μέρος για να γεννήσει το παιδί της. Ενώ η Ήρα καταδίωκε τη Λητώ, η τελευταία βρήκε καταφύγιο σε ένα πλεούμενο βραχώδες νησί, το οποίο ο Ποσειδώνας στερέωσε με στύλους από γρανίτη στο βυθό της θάλασσας. Εδώ, κάτω από τον μοναδικό φοίνικα που υπήρχε στο νησί, η Λητώ γέννησε δυο δίδυμα, τον Απόλλωνα και την Άρτεμη. Ο Απόλλωνας ήταν κυρίως το σύμβολο της ομορφιάς και θεός της αλήθειας, του φωτός, της μουσικής, της προφητείας, της ιατρικής, της τοξοβολίας, προστάτης των ποιμένων και των κοπαδιών. Η Άρτεμις, ήταν θεά του κυνηγιού και της αγνότητας.

Κατά το τέλος της 3ης χιλιετίας π.Χ. οι πρώτοι κάτοικοι του νησιού ίδρυσαν έναν οικισμό στον λόφο του Κύνθου και την 2η χιλιετία π.Χ. ακολούθησε δεύτερος οικισμός στην περιοχή του αργότερα ιερού χώρου. Από τον 7ο αι. π.Χ. η Δήλος βρισκόταν υπό την επιρροή της Νάξου, η οποία προώθησε την ανάπτυξη του ιερού. Η Δήλος μαζί με τους Δελφούς έγινε ο σημαντικότερος ιερός τόπος του αρχαίου κόσμου. Η Δήλος έγινε κέντρο της δυναμικής Αμφικτιονίας των νησιών του Αιγαίου. Οι θησαυροί που εισέφεραν οι πόλεις- κράτη της συμμαχίας αυτής, φυλάσσονταν στο ιερό του Απόλλωνα. Όμως, η Αθήνα, ως μέλος της Αμφικτιονίας, ήταν αποφασισμένη να μην αφήσει αυτό το μικρό νησί να γίνει πολύ ισχυρό. Έτσι το 454 π.Χ. οι Αθηναίοι μετέφεραν τους θησαυρούς της συμμαχίας και τους τοποθέτησαν στην Ακρόπολη.

Τον 6ο αι. π.Χ. η Αθήνα διακήρυξε επίσης ότι το νησί θα έπρεπε να εξαγνιστεί. Απαγορευόταν λοιπόν στον οποιοδήποτε θνητό να γεννηθεί ή να πεθάνει πάνω στη Δήλο. Κατά τη διάρκεια του δεύτερου εξαγνισμού του νησιού από τους Αθηναίους, ο Πεισίστρατος αποφάσισε να μεταφερθούν όλοι οι τάφοι στο γειτονικό νησάκι Ρήνεια. Οι Αθηναίοι πίστευαν ότι η Δήλος λόγω της στρατηγικής θέσης της, θα τους επέτρεπε να ελέγχουν το Αιγαίο και έτσι τον 5ο αι. το νησί βρισκόταν υπό την κυριαρχία τους.

Οι Δήλιοι απεφάνθησαν στη Σπάρτη για βοήθεια. Το 422 π.Χ. οι Αθηναίοι απέλασαν όλους του κατοίκους του νησιού και δολοφόνησαν τους αρχηγούς τους. Όμως η Σπάρτη νίκησε στους Πελοποννησιακούς Πολέμους, και κατά συνέπεια οι Αθηναίοι εξαναγκάστηκαν να αφήσουν τους κατοίκους του νησιού να επιστρέψουν. Το 314 π.Χ. η Δήλος ανεξαρτητοποιήθηκε από την Αθήνα και ακολούθησε μια περίοδος μεγάλης ευημερίας. Το νησί έφτασε στο ζενίθ της ακμής του κατά τους Ελληνιστικούς Χρόνους και έγινε ένα από τα τρία πιο σημαντικά θρησκευτικά κέντρα της Ελλάδας, όπως επίσης κέντρο εμπορίου. Το εμπόριο εξαπλώθηκε σ’ όλη τη Μεσόγειο και η Δήλος κατοικήθηκε από εύπορους εμπόρους, τραπεζίτες και ναυτικούς που κατάγονταν μέχρι από τη Συρία ή την Αίγυπτο. Αυτοί οι κάτοικοι έχτισαν ναούς που τους αφιέρωσαν σε θεότητες που λάτρευαν στις χώρες προέλευσης τους, όμως παρόλα αυτά ο Απόλλωνας παρέμεινε η πιο σημαντική θεότητα που λατρευόταν στο νησί.

Το 166 π.Χ. οι Ρωμαίοι ανακήρυξαν το νησί της Δήλου ελεύθερο λιμάνι, πράγμα το οποίο βοήθησε στην ανάπτυξη του εμπορίου. Μεταξύ άλλων στο ιερό αυτό νησί, γινόταν όμως και το μεγαλύτερο σκλαβοπάζαρο της αρχαιότητας. Το 88 π.Χ. ο Μιθριδάτης την κατέστρεψε με τη βοήθεια των Ρωμαίων και εξολόθρευσε πάνω από 10.000 κατοίκους της. Από εκείνο το σημείο και έπειτα η Δήλος προσπάθησε να ξαναβρεί την χαμένη αίγλη της, χωρίς όμως ποτέ να το κατορθώσει. Έγινε στόχος και έρμαιο πειρατών και αργότερα αρχαιοκάπηλων. Αυτό εκφόβισε τους διάφορους προσκυνητές. Κατά συνέπεια έπαυσε και το εμπόριο. Διάφοροι κατασκευαστές κτιρίων από τη Σύρο, Τήνο και Μύκονο λεηλάτησαν μαρμάρινες κολόνες από τα ιερά και τα κτίρια, οι Ενετοί μετέφεραν στην Βενετία και στη Ρώμη αγάλματα και άλλα έργα τέχνης και το νησί από τότε παρέμεινε ακατοίκητο.

<επιστροφή>